الفيض الكاشاني
219
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
مسجدها مىگردند و سيران پيرامون مزبلهها . فايدهء هشتم ، كمخورى حفظ سلامتى بدن و دفع بيماريهاست ، ( 1 ) زيرا علّت بيمارى پرخورى و به وجود آمدن زيادى اخلاط در معده و رگهاست . بيمارى مانع از عبارت مىشود و دل را پريشان مىكند و آدمى را از انديشيدن و ياد خدا باز مىدارد و زندگى را تيره مىسازد و انسان به خون گرفتن و حجامت و دارو و پزشك احتياج پيدا مىكند . تمام اين امور هزينه دارد و كسب اين هزينهها مستلزم زحمت و گاه ارتكاب گناه و وارد شدن در شبههها خواهد بود ، پس در گرسنگى اثرى است كه تمام اين امور را دفع مىكند . حكايت شده كه هارون الرشيد چهار پزشك هندى ، رومى ، عراقى ، سوادى را گرد آورد و گفت : هر يك از شما بايد دارويى را كه عوارضى در پى ندارد توصيف كند ، هندى گفت : آن دارو كه به عقيدهء من عارضهاى به دنبال ندارد هليلهء سياه است ، رومى گفت : تخم شاهى است . عراقى گفت : آب داغ است ، سوادى كه داناترين آنها بود گفت : هليله معده را مىكند ( مسهل است ) و اين بيمارى است و تخم شاهى معده را لزج مىكند و اين بيمارى است و آب داغ معده را سست مىكند و اين نيز بيمارى است . گفتند : پس چه دارويى نزد توست ؟ گفت : دارويى كه به عقيدهء من دردى به همراه ندارد اين است كه تا ميل به غذا نباشد غذا نخورد ، و در حالى كه هنوز به غذا اشتها دارد از آن دست بكشد . همه گفتند : راست مىگويى . براى يكى از پزشكان اهل كتاب گفتار پيامبر ( ص ) نقل شد كه فرمود : « يك سوّم ( معده ) براى غذا و يك سوّم نوشيدنى و يك سوّم براى نفس كشيدن است » ، او به شگفت آمد و گفت : دربارهء كم خورى سخنى محكمتر از اين سخن نشنيدهام و اين سخنى استوار است . پيامبر ( ص ) فرمود : « شكمبارگى ريشهء بيمارى و پرهيز عين دواست و به هر بدنى آنچه عادت كرده است برسانيد . » « 40 » گمانم تعجّب پزشك ياد شده را
--> ( 40 ) عراقى گويد : مأخذى براى آن نيافتم . مىگويم : صاحب مكارم الاخلاق در باب آداب مريض ، ص 419 ، از حديث موسى بن جعفر ( ع ) نقل كرده است .